DEVENTER – De Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) meldt in haar kwartaalblad dat afgelopen jaar het eerste geval van hepatitis-E genotype 5 (HEV) is vastgesteld bij legkippen in Nederland. Het gaat om ‘een legbedrijf met twee leeftijden in een gebied met veel pluimvee, waarvan één stal met uitloop’. Waar het besmette bedrijf staat, is niet bekend gemaakt. De besmettingsweg bij HEV-infecties opgelopen in Nederland is nog onbekend.
Volgens de Gezondheidsdienst voor Dieren zijn kippen van alle leeftijden gevoelig voor het virus, maar alleen volwassen dieren worden er ziek van. Het virus is verwant aan Hepatitis E-virusstammen die bij mensen en varkens voorkomen. De varkensstammen vormen een zoönose, de aviaire stammen (die waarschijnlijk via vogels worden verspreid) niet. Bij sectie op dode kippen worden vergrote levers en milten aangetroffen, vaak met zeer kleine witte plekjes die kleiner zijn dan een millimeter in doorsnede. Ook kunnen er bloedingen in de lever voorkomen. Internationaal heet de ziekte dan ook de ‘grote lever- en miltziekte’.
De bron van het virus is niet bekend. Dieren besmetten elkaar via de mest. Opvallend is dat de ziekte (nog) niet verspreid is naar andere bedrijven, aldus de Gezondheidsdienst voor Dieren. Een specifiek bestrijdingsplan voor een besmet bedrijf is niet te geven. Er bestaan geen vaccins ter voorkoming van schade door deze ziekte. Het verlagen van de infectiedruk door middel van hygiënemaatregelen en een strikte biosecurity zijn momenteel de enige aangewezen methoden.
Genotypen
Op Wikipedia worden de diverse genotypen van hepatitis-e als volgt aangeduid:
- Genotype 1: Humaan. Dit is een genotype dat voornamelijk voorkomt bij Aziatische varianten van het HEV.
- Genotype 2: Humaan. Dit genotype wordt geassocieerd met de Mexicaanse en Afrikaanse variant van het HEV.
- Genotype 3: Humaan en dierlijk. Genotype geassocieerd met een virustype dat voorkomt in geïndustrialiseerde landen en daarnaast geassocieerd met een variant die bij varkens voorkomt in zowel geïndustrialiseerde als ontwikkelingslanden.
- Genotype 4: Humaan en dierlijk. Genotype geassocieerd met een weinig voorkomende Aziatische variant en met een variant die bij varkens voorkomt in zowel geïndustrialiseerde als ontwikkelingslanden.
- Naast deze 4 genotypes is er nog een aparte variant van het virus, een aviaire variant, afkomstig van kippen, die niet binnen deze bestaande genotypen past. Er gaan dan ook stemmen op om deze variant in een aparte genus binnen het type van de Hepeviridae op te nemen. Deze variant wordt nu nog aangeduid als genotype 5.
Informatie Rivm
Volgens het Rivm komt genotype 3 voor op 22 procent van de varkensbedrijven in Nederland. Deze bedrijven vormen mogelijk een bron voor zoönotische transmissie (Onderzoek Poel02). In een enkel geval is HEV in slootwater gevonden. HEV-infecties zijn verder ook beschreven in primaten, knaagdieren, en herten. Of dit voor Nederland een rol speelt is volgens het Rivm onbekend. Ook bij kippen in de VS is het HEV-virus (genotype 5) aangetroffen, maar deze virussen zijn nooit bij mensen gevonden.
Besmetting gebeurt via fecaal-orale route. Met name via drinkwater dat vervuilt is met mest, maar mogelijk ook via voedsel, aldus het Rivm. In Japan zijn recent infecties beschreven na het eten van rauwe varkenslever en onvoldoende verhit vlees. Ook infectie door consumptie van besmette schelpdieren is gesuggereerd, maar de bewijsvoering daarvoor is niet definitief.
Daarnaast is besmetting beschreven via bloedtransfusie en verticale transmissie van moeder op kind (Khu81, Khu04). De rol van mens-op-menstransmissie is onbekend en/of zeldzaam. De besmettingsweg bij HEV-infecties opgelopen in Nederland is nog onbekend.
Bronnen: Gezondheidsdienst Dieren, Rivm, Wikipedia
