HILVERSUM – In (mest)vergistingsinstallaties worden op grote schaal illegale afvalstromen omgekat door gebrek aan regels en adequaat toezicht, aldus een reportage van KRO Reporter (16 november 2012). Daardoor bestaat er een reëel gevaar voor omvangrijke bodemverontreiniging, risico’s voor de volks- en diergezondheid, stankoverlast voor omwonenden en zelfs ongelukken met dodelijke afloop. In de uitzending bevestigt hoogleraar Lucas Reijnders andermaal dat vergisting nauwelijks energie oplevert. Bekijk de uitzending van KRO Reporter:
Marginale energie-opbrengst
Hoogleraar milieukunde Lucas Reijnders: “Als je runder- of varkensmest vergist, moet je er evenveel energie instoppen als je er uithaalt. Energetisch is het volstrekte onzin. (..) Dit is geen energiebron om op grote schaal te gebruiken en duurzame energie uit de startblokken te krijgen.” In Duitsland is dat volgens Reporter opgelost door boeren hoge startsubsidies te geven en een extra bijdrage op groene stroom. ‘Subsidies die Nederlandse boeren niet krijgen’, aldus de voice-over.
Douwe Faber, directeur van een installatiebedrijf, zegt dat het beleid in Nederland voor de ontwikkeling van vergistingsinstallaties in één woord ‘dramatisch’ is geweest. De vraag is of deze uitspraak terecht is? Volgens Lucas Reijnders is de energie-opbrengst van vergistingsinstallaties marginaal. Je kunt daarom ook stellen dat de Nederlandse overheid er verstandig aan heeft gedaan om hier geen geld aan uit te geven. De praktijk is een geheel andere.
Subsidies in Nederland
De meeste vergistingsinstallaties in Nederland zijn gebouwd met allerlei pilotsubsidies, investeringssubsidies en fiscale aftrekposten. Tot dusver is 345 miljoen aan subsidie verstrekt aan de 150 installaties die momenteel in Nederland in bedrijf zijn. Michaël Köttner, voorzitter van de Duitse lobbyclub IBBK, voegt er aan toe dat biovergassing in Nederland geen succes kan worden zonder hoge subsidies aan boeren. Een advies van Köttner aan het ministerie van LNV zou volgens de voice-over in 2006 in de la zijn verdwenen. Zie reactie EL&I aan KRO Reporter: Subsidies en nieuwe afvalstoffen
De voice-over van Reporter legt een nogal vreemd verband tussen (het vermeend ontbreken van) subsidies aan boeren in Nederland en allerlei negatieve effecten, zoals stankoverlast en het omkatten van afval. Omwonenden van een installatie in Coevorden geven na het ontsnappen van een gaswolk aan dat ze niet weten wat er allemaal gebeurt. De betrokken boer wil geen vragen voor de camera beantwoorden. Een boer in Friesland zegt desgevraagd dat controle van binnenkomende afvalstromen bestaat uit controle van de afleverbon en vluchtige inspectie van het product.
Nieuwe vorm milieucriminaliteit
Politiecommissaris Roel Willekens (tevens landelijk programmamanager Milieu) waarschuwt voor een nieuwe vorm van milieucriminaliteit. “Als het toezicht niet wordt versterkt, is het risico aanwezig dat we dadelijk hele rare dingen op het land vinden of ontdekken dat er mensen ziek worden of dood gaan als gevolg van crimineel gedrag.” In een intern politiedocument (PDF) wordt gesproken van tussenhandelaren die alles doen om snel geld te verdienen.
In Duitsland, waar 7.500 installaties in bedrijf zijn, hebben zich een aantal ernstige calamiteiten voorgedaan. In 2005 kwamen zelfs vier medewerkers van een vergistingsinstallatie om het leven, doordat slachtfval uit Nederland werd vermengd met wei uit de zuivelindustrie. Daarbij kwam vluchtig zwavelzuur vrij. Lucas Reijnders: “Je weet niet wat er allemaal in dit soort installaties terecht komt en wat er vervolgens gebeurt. Het kan gaan om chemische reacties, maar ook bacteriële infecties. Zonder administratie is het zoeken naar een speld in een hooiberg.”
Volstrekt omverantwoord
Met name het mengen van dierlijk en plantaardig afval wordt als een serieus probleem gezien, vanwege het risico op uitbraken van de bacterie clostridium botilinium. In Noord-Duitsland zijn volgens veearts Ernst-Günther Hellwig de afgelopen jaren circa duizend rundveebedrijven geruimd na het uitbreken van chronisch botulisme. De koeien kregen ernstige verlammingsverschijnselen en moesten worden afgemaakt.
Lucas Reijnders zegt in de uitzending dat na de inspectie in 2010 geen nieuwe maatregelen tegen frauderende leveranciers zijn genomen. Integendeel. Mei 2011 heeft staatssecretaris Bleker de lijst met afvalstoffen juist verruimd. “Dat maakt controle nog lastiger”, aldus Reijnders. “Men heeft in feite zijn achterwerk afgeveegd met het inspectierapport. Dit is heel ernstig. Volstrekt onverantwoord.”
De boer en boerin uit Friesland zeggen aan het einde van de uitzending: “Het is een hele hoop werk en het levert helemaal niks op.”
- Zie ook: Biogasfabriek: nepoplossing met ‘groen’ sausje
- Zie ook: Mestvergistinginstallaties ingezet om afval om te katten
** Subsidies en nieuwe afvalstoffen
Het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie laat in een reactie aan KRO Reporter weten dat zij kennis heeft genomen van het rapport van IBBK van 16 mei 2008. Naar aanleiding hiervan werden 75 nieuwe afvalstoffen toegelaten voor vergistingsinstallaties. Daarnaast zijn de volgende subsidieregeling aangepast of toegevoegd:
- Het ministerie geeft in de SDE+ subsidie voor verlengde levensduur, zodat installaties 12 jaar extra (bovenop de 10 jaar in de MEP) kunnen blijven draaien.
- Daarnaast geeft het ministerie bovenop de MEP extra subsidie voor warmtebenutting in de SDE+, waarmee de rentabiliteit verbeterd kan worden. Daar was in 2012 al veel belangstelling voor.
- Terugleververgoeding voor alle duurzame en nuttig te gebruiken energie.
- Ook warmte is subsidiabel gemaakt in de SDE+.
Duidelijk: vergisten = vergissen. Dit is het zoveelste staaltje boerenbedrog via een glazen bol, geplaatst in een luchtkasteel