DEN BOSCH / DEURNE – Stichting Mens, Dier & Peel heeft afgelopen zomer een brief naar waterschap Aa en Maas gestuurd, waarin opheldering wordt gevraagd over een onderzoek dat het waterschap eerder dit jaar heeft uitgevoerd naar ‘stinkend grondwater’ in een woonwijk in Deurne. Deze brief heeft ertoe geleid dat Aa en Maas in samenspraak met de provincie Brabant en de gemeente Deurne een expertpanel heeft aangesteld dat de oorzaak van het probleem gaat onderzoeken. Vrijdag 6 december heeft een eerste gesprek plaatsgevonden met het expertpanel, waarbij Mens, Dier & Peel en enkele inwoners uit Deurne aanwezig waren.
Waterschap Aa en Maas meldde afgelopen zomer in een persbericht dat het incident met de ‘rotte eierenlucht’ in de Deurnese woonwijk het gevolg zou zijn van ‘natuurlijke bodemprocessen’. Ook werd gemeld dat deze stinklucht “min of meer hoort bij wonen in het Peelgebied”. Aangezien de signalen (kind dat onwel is geworden bij de waterpomp, rotte-eierenlucht, tientalen dode eenden, honderden dode kikkers en vissen in de sloot) kunnen duiden op pyrietafbraak, besloot Mens, Dier & Peel in juni een brief te sturen naar het waterschap met enkele aanvullende vragen.
Het Heiakkerpark in Deurne werd afgelopen zomer door de gemeente Deurne afgezet met hekken. Ook werden borden geplaatst met het opschrift ‘Contact met water en kadavers vermijden’. Buurtbewoners hebben tot op heden geen antwoord gekregen van de gemeente op schriftelijke vragen.
Pyriet
In de Peelregio komt van nature op veel plaatsen pyriet voor in de bodem (ook wel ‘ijzerkies’ genoemd). De chemische formule is FeS2. Zuiver pyriet ziet er goudkleurig uit. Een bekend spreekwoord luidt dan ook ‘Het is niet alles goud wat er blinkt’, omdat mensen in vroeger tijden het goudgeelglanzende pyriet ten onrechte aanzagen voor goud.
Pyriet kan door uitspoeling van nitraat (afkomstig uit dierlijke mest) reageren, waarbij allerlei zwavelverbindingen (waaronder waterstofsulfide en zwavelzuur) gevormd kunnen worden. In het persbericht gaf waterschap Aa en Maas afgelopen zomer aan dat in het grondwater bij de waterspeelplaats in de Deurnese wijk en op andere plekken zwavelwaterstof (H2S) in het opgepompte grondwater is aangetroffen.
Pyrietafbraak
Het verschijnsel pyrietafbraak is niet nieuw. Onderzoekers van diverse universiteiten en overheidsinstanties doen al ruim dertig jaar onderzoek naar dit verschijnsel. Ook waterleidingmaatschappijen laten hier onderzoek naar doen om de kwaliteit van het drinkwater te waarborgen. Zo zijn vanwege nitraatuitspoeling de waterwinstations in Boxmeer en Vierlingsbeek eind vorig jaar definitief gesloten.
Naast nitraatuitspoeling uit mest kan pyrietafbraak ook optreden door contact met zuurstof door verlaging van de grondwaterstand. In de Peelregio, van oudsher een hoogveengebied, zijn de waterstanden de afgelopen decennia sterk verlaagd op verzoek van de landbouw.
Brief naar waterschap
Voor Mens, Dier & Peel waren de uitkomsten van het eerder onderzoek van waterschap Aa en Maas en de beschikbare informatie uit wetenschappelijk onderzoek aanleiding om het waterschap om opheldering te vragen. Het was een korte brief met de volgende vragen:
- Ben u bekend met onderzoek van onder andere de Universiteit Utrecht, Werkgroep Pyriet en het RIVM naar pyrietafbraak in de diepere grondlagen in de Peel?
- Hebben de experts die u heeft ingeschakeld ook gekeken naar pyrietafbraak? Zo ja, wat waren de uitkomsten? Zo nee, waarom niet?
- In het grondwater in Deurne is volgens u waterstofsulfide (H2S) en een rotte eierengeur aangetoond. Sluit u uit dat dit het gevolg kan zijn van pyrietafbraak door nitraatuitspoeling?
Ruim een maand later stuurde Waterschap Aa en Maas een brief, waarin wordt gemeld dat in overleg met de provincie Brabant en gemeente Deurne is besloten een onafhankelijk expertpanel in het leven te roepen, omdat “een aantal vragen over de oorzaak van dit probleem en de mogelijke risico’s voor de volksgezondheid open zijn blijven staan”.
Gesprek met expertpanel
Vrijdag 6 december vond een eerste ontmoeting plaats met het expertpanel op het kantoor van waterschap Aa en Maas in Deurne. Er is informatie uitgewisseld en er zijn vragen gesteld die meegenomen zullen worden in de onderzoeksopdracht aan het panel. Daarin zitten de volgende deskundigen:
- Geohydroloog Harry Boukes (onder andere lid Werkgroep Pyriet)
- Toxicoloog prof. dr. ir. Ivonne Rietjens (Wageningen Universiteit)
- Biochemicus dr. Fons Smolders (Radboud Universiteit Nijmegen)
- Presentatie rapport 15 mei 2014: Onderzoekers ‘geschrokken’ van metingen grondwater Deurne
Het is de bedoeling dat het expertpanel in het voorjaar van 2014 een eindrapport publiceert met daarin de uitkomsten van het onderzoek en aanbevelingen. Mens, Dier & Peel gaat het proces de komende maanden op de voet volgen. Hebt u wel eens te maken gehad met ‘stinkend grondwater’? Meld het bij Mens, Dier & Peel.
- Zie ook: RIVM: Nitraat uit mest toenemend probleem voor drinkwater
- En: Pyriet beperkt uitspoeling nitraat, maar is ook bedreiging water
- Geologie in Nederland: Wat is pyriet?
