Provincie Brabant geeft ruim baan aan veehouderij

DEN BOSCH – De leden van het provinciale Burgerplatform Minder Beesten, waarvan ook Mens, Dier & Peel lid is, zijn zwaar teleurgesteld in de uitkomst van het debat dat vrijdag 7 februari plaatsvond in Provinciale Staten van Brabant. Een meerderheid, met prominente rol van CDA, VVD en SP, steunde de voorstellen van het provinciebestuur om de veehouderij in Brabant weer ruim baan te geven. Volgens de leden van het Burgerplatform Minder Beesten is die ruimte er al lang niet meer en negeert Provinciale Staten de situatie in de overbelaste gebieden, zoals de Peel, Kempen en Baronie, waar de leefbaarheid al jaren onder druk staat.

Het argument dat de provincie Noord-Brabant nu reeds de allerhoogste veedichtheid van Europa heeft, maakte geen enkele indruk op de Statenleden. Een meerderheid ging namelijk akkoord met de voorgestelde aanpassingen in de Verordening Ruimte 2014. Daarin staat dat de bouwblokken van veebedrijven maximaal benut mogen worden (1,5 hectare) en zelfs opgerekt mogen worden om bijvoorbeeld de voeropslag buiten het bouwblok te plaatsen. Dit betekent dat veehouderijen nog steeds kunnen groeien en dus meer dieren kunnen gaan houden. Ook in de overbelaste gebieden. Van écht strengere regels, iets wat de provincie graag uitstraalt in haar pr-activiteiten, is dan ook nauwelijks sprake.

Stankregels verruimd
Zo mogen veebedrijven meer geur (stank) gaan produceren en uitstoten. Hiervoor zijn de criteria met betrekking tot de voor- en achtergrondbelasting aangepast. In de aangenomen Verordening Ruimte 2014 wordt uitgegaan dat 12 procent van de inwoners in de bebouwde kom hinder mogen ondervinden van de intensieve veehouderij. In het buitengebied is dit zelfs 20 procent. Deze ruime normering staat haaks op landelijk beleid. Daarin wordt gestreefd naar 3 procent stankgehinderden en een voorlopige richtwaarde van 12 procent. De provincie Brabant zit daar dus ruimschoots boven.

Daar komt bij dat stank afkomstig van uitrijden van mest op het land, mestopslag, mestfabrieken, melkveebedrijven en nertsenfarms nog steeds niet meegeteld wordt bij het vaststellen van de zogeheten achtergrondbelasting. Ook de Wet Geurhinder en Veehouderij vormt geen enkele beperking: veebedrijven mogen ook in de overbelaste gebieden blijven uitbreiden mits er 50 procent extra geur wordt gereduceerd. In de praktijk zullen veehouderijen blijven groeien, totdat de stankruimte maximaal is benut (12 procent voor de bebouwde kom en 20 procent voor het buitengebied). In feite wordt er dus niets gedaan aan de huidige, hoge stankoverlast.

Tijdens het debat ontstond er diverse malen discussie hoe de Verordening Ruimte en de BZV precies geïnterpreteerd dient te worden. Dat leidde vaak tot nog meer verwarring…

Risico pluimvee & varkens genegeerd
Mens, Dier & Peel en Milieuvereniging Land van Cuijk hebben afgelopen week aandacht gevraagd voor het grote aantal pluimvee- en varkensbedrijven dat op zeer korte afstand van elkaar is gevestigd in Brabant. Volgens een rapport van het RIVM vormen opeenstapeling van dieren in een bepaalde regio (veedichtheid), omvang van veebedrijven (megastallen) én de combinatie van pluimvee- en varkensbedrijven op korte afstand van elkaar een risico voor het uitbreken van dierziekten en het ontstaan van zoönosen (ziekten die kunnen overspringen van dieren op mensen, zoals de Q-koorts en influenza).

Een amendement van de PvdD om geen uitbreidingsvergunningen meer te verlenen aan pluimvee- en varkensbedrijven die binnen 1.000 meter van elkaar staan verwijderd, werd ‘ontraden’ door gedeputeerde Yves de Boer. Dit vanwege ‘tekstuele onjuistheden’. De bereidheid ontbrak om deze ‘onjuistheden’ te corrigeren en voorrang te geven aan het voorzorgsbeginsel. Uiteindelijk stemde een meerderheid (CDA, VVD en SP) tégen dit amendement.

Volksgezondheid niet leidend
Ook een motie van de PvdA en 50+ om een ‘gezonde afstand’ aan te houden tussen woningen en veebedrijven werd weggestemd, nadat de gedeputeerde deze eveneens had ontraden met het argument dat er ‘geen bewijs’ is voor het hanteren van een minimum afstand. Opvallend was dat veel Statenfracties nog steeds geloven dat ‘volksgezondheid leidend’ is in de plannen van de provincie, ondanks de mogelijkheden voor verdere opschaling en uitbreiding van veebedrijven in de overbelaste gebieden en de daaraan verbonden risico’s. In de Structuurvisie staat bijvoorbeeld nog steeds dat de Peelregio is aangewezen als concentratiegebied voor de agro-business.

Een zorgelijke ontwikkeling is dat de provincie de praktische uitvoering vooral overlaat aan de Brabantse gemeenten. Daarmee geeft de provincie in feite de controle uit handen om sturend op te treden om verdere groei van de veestapel te voorkomen zodra de tijdelijke bouwstop in maart ten einde loopt. Tandeloos en vrijblijvend was daarom een motie waarin GS wordt opgeroepen alle mogelijke inspanningen te leveren om te voorkomen dat tussen het aflopen van de tijdelijke bouwstop en de formele aanwijzing van de urgentie- en impactgebieden ongewenste ontwikkelingen kunnen plaatsvinden, zoals toename van het aantal dieren.

Tineke Klitsie (D66, voorgrond links) stelt vragen aan fractievoorzitter Nico Heijmans (SP, groene blouse) die het beleid van zijn coalitiepartners CDA en VVD (achtergrond) blijft verdedigen. Antoinette Knoet-Michels (PvdA, blauw jasje) staat klaar om in te haken.

Van ‘overbelast’ naar ‘urgentiegebied’
Ronduit doorzichtig is de taalkundige truc van het provinciebestuur om de ‘overbelaste gebieden’ te transformeren tot ‘urgentiegebieden met overlast’. Deze overlast zou vervolgens beperkt zijn tot geur, fijnstof en beleving op straatniveau of bedrijfslocatie. Andere belangrijke factoren, zoals veedichtheid, schaalgrootte, risico’s van infectiedruk en structurele overschrijding van allerlei milieunormen werden door de meeste fracties simpelweg genegeerd of via de eveneens aangenomen Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij (BZV) gereduceerd tot ‘diergezondheid op bedrijfsniveau’.

Tegen deze achtergrond is het opmerkelijk dat Provinciale Staten zo’n hoge verwachtingen blijft koesteren van de ‘verplichte dialoog’ tussen boeren en burgers. De aangenomen Verordening Ruimte, BZV en Structuurvisie biedt volop ruimte voor uitbreiding van de veebedrijven. De vraag is dan ook wat burgers nog kunnen en mogen verwachten van een ‘verplichte dialoog’ als de uitkomst bij voorbaat is afgedekt ten gunste van de veehouder met uitbreidingsplannen? De standpunten en handelwijze van met name de Brabantse SP-fractie staan in het dossier ‘veehouderij’ inmiddels haaks op de verwachtingen van de eigen achterban. Daarbinnen is steeds luider te horen ‘waar zijn de principes van de SP gebleven?’.

Mestfabrieken & subsidies
Een meerderheid ging verder akkoord met voorstellen van Gedeputeerde Staten om mee te werken aan het bouwen van tientallen mestfabrieken. De verwachting is dat die vooral in de Peel en Kempen komen te staan. Op de vraag waar de mestkorrels en andere ingedikte mineralen naar toe kunnen, kwam geen duidelijk antwoord. Ook nadat gewezen werd op het feit dat er in het buitenland steeds minder belangstelling is voor het ingedikte mestoverschot uit Nederland.

Het CDA bleef volhouden dat er sprake is van het ‘bruine goud’. Niet uitgesloten is dat in dit verband ook gedacht wordt aan subsidiemogelijkheden, want een amendement van de PvdD om géén subsidies te verstrekken aan mestvergisters werd weggestemd door CDA, VVD én SP. De SP verschool zich hierbij achter gedeputeerde Pauli (VVD) die er op wees dat Provinciale Staten eerder heeft ingestemd met het energiefonds en dat wijziging hiervan zou overkomen als een ‘onbetrouwbare overheid’.

• Zie ook toespraak Burgerplatform: ‘Veesector blijft groeien door beleid provincie’