DEN HAAG – Henk van Gerven (SP) heeft tijdens een debat met staatssecretaris Dijksma op 24 juni 2014 vragen gesteld over de fraudegevoeligheid van mestvergisters. Uit een recent rapport van de Algemene Rekenkamer blijkt dat er 62 miljoen euro per jaar aan subsidie aan mestvergisters wordt uitgegeven. “Een bak geld”, aldus Van Gerven, “maar in 30 procent van de gevallen blijkt sprake te zijn van zaken die het daglicht niet kunnen verdragen. Moet dit niet op de helling?”
“De Rekenkamer gaat expliciet in op de mestvergisters. Er wordt 62 miljoen, een bak geld, uitgegeven aan de subsidie hiervoor. In 30 procent van de gevallen blijkt sprake te zijn van zaken die het daglicht niet kunnen verdragen. Er vindt bijmenging van afval plaats, vaak milieuafval waar allerlei schadelijke stoffen in zitten. Hoe kijkt de Staatssecretaris daartegen aan? Is het systeem wel adequaat? Moeten wij er wel zo veel geld naartoe brengen? Moet dit niet op de helling?”, aldus Henk van Gerven.
Overtredingen zware metalen
Staatssecretaris Dijksma (PvdA): “Zoals de heer Van Gerven terecht zei, is daaraan door de Rekenkamer uitgebreid aandacht besteed. Ik heb de Kamer op 10 juni een brief gestuurd over onder meer de controleresultaten. De NVWA heeft overtredingen vastgesteld met name ten aanzien van de normen voor zware metalen. Het gaat dan over bijmengen. Het is een verontrustend signaal. De sector moet hierin nu echt verantwoordelijkheid nemen.”
Als we willen ‘verduurzamen’ zullen we echter ook dit soort vormen van mestvergisting nodig hebben, meent Dijksma. Volgens haar moet je voor reststoffen een ‘nuttige toepassing’ realiseren. “Heel veel mensen in dit land willen van alles en nog wat verduurzamen, ook bijvoorbeeld energie, maar zodra het concreet wordt, zoals bij windenergie, dan wordt gezegd: maar liever niet hier of niet daar of eigenlijk helemaal niet. Dat schiet dan natuurlijk niet op.”
Peelgroepen: vergisters allerminst duurzaam
Volgens de gezamenlijke Peelgroepen gooit Dijksma met deze uitspraak windmolens en mestfabrieken op één hoop. Windmolens leveren écht duurzame energie. Dat kan van mestfabrieken allerminst worden beweerd. Daar komt bij dat mestfabrieken een onverantwoord grote veestapel en veedichtheid in stand houden, met alle risico’s en nadelige gevolgen voor leefomgeving, volksgezondheid en het milieu. Van een ‘duurzaam’ proces is dus allerminst sprake.
Toch blijft de staatssecretaris vasthouden aan wat genoemd wordt ‘nuttig toepassen van reststoffen, maar dit moet wel goed en veilig gebeuren.’ Dijksma: “Om die reden heb ik dus besloten om het gebruik van de zogenaamde G-lijststoffen, waar potentieel dus dit soort gedoe mee kan ontstaan, niet toe te staan tenzij bedrijven gecertificeerd zijn. Daarnaast zullen we de Tweede Kamer in het eerste kwartaal van 2015 een evaluatie toesturen.”
Gecertificeerde bedrijven en G-lijststoffen
Op basis van die evaluatie kan de Kamer volgens de staatssecretaris nagaan of ‘het systeem werkt en of gehandhaafd kan worden’. “In ieder geval hebben we actie ondernomen op het punt van de bevindingen en mogen alleen gecertificeerde bedrijven deze G-lijststoffen gebruiken. Het signaal dat er onder zat was te serieus om niet in actie te komen”, aldus Dijksma.
Volgens berichten uit de vergistingsbranche die op internet zijn er op dit moment (juni 2014) nog geen bedrijven met een certificaat voor de zogeheten ‘RBC B2 Borging van co-substraten voor vergisting’. Verder blijkt dat er vorig jaar onder eigenaren van mestvergisters nauwelijks interesse was om zo’n certificaat te verwerven. Deze certificering bestaat uit twee onderdelen: RBC B1 (nog niet klaar) over de productie en handel in wat genoemd wordt ‘responsible biomass’. En de eerder genoemde RBC B2 (borging co-substraten voor vergisting), waarin normen en eisen staan voor het restproduct (digistaat) dat vrijkomt na vergisting en waarvan het de bedoeling is dat dit op het land wordt uitgereden.
1 op 3 mestvergisters deugt niet
Henk van Gerven (SP) reageerde tijdens het Kamerdebat dat het feit dat we te veel mest hebben de basis van het probleem vormt. “Daar zou dus ook naar gekeken moeten worden. Wat betreft de biovergisting is het de vraag of je die over moet laten aan de individuele boer. Het is namelijk toch een behoorlijk industrieel proces.
Volgens hem kan het niet zo zijn dat mestvergisting bij een op de drie boeren niet deugt, maar dat er toch zoveel subsidie naartoe gaat. “Met zo’n grote marge van zaken, waarbij het niet goed gaat, ondermijn je natuurlijk het systeem volledig.”
Vergunningverlening lokaal
Staatssecretaris Dijksma gaf aan dat dit precies de reden is waarom ze heeft ingegrepen. “Ik heb vastgesteld dat de lijst met kwetsbare stoffen, waar de problemen zich ook bij voordoen, alleen nog maar gebruikt mag worden door bedrijven die gecertificeerd zijn. Dus bedrijven die het goed doen. Ik denk dat dit de weg is. Dat is dus een forse stap die is gezet.”
“Als het gaat om de vergunningverlening voor dit soort installaties zal in het kader van het omgevingsrecht afgewogen worden of zo’n installatie past op die plek en in die omgeving.” Dijksma voegde daar direct aan toe dat ze dit vanuit haar positie niet kan beïnvloeden. “Dat is een zaak die vooral lokaal wordt besloten.”
Grootschaliger en planmatiger
Henk van Gerven (SP): “Als het in 30 procent van de gevallen misgaat – dat was het cijfer dat we hebben gezien, ook via de Rekenkamer – dan moet je je ernstig afvragen of het op deze manier wel goed georganiseerd is. Ik maak mij daar dan ook grote zorgen over. Kan deze manier van mestverwerking via biovergisting wel op een dergelijke schaal zoals nu in de praktijk vaak gebeurt? Moet het niet veel grootschaliger en planmatiger aangepakt worden, bijvoorbeeld in overleg met provincies et cetera, zodat we dat beter op orde krijgen, zodat én potentiële criminele of gevaarlijke activiteiten minder plaatsvinden én het professioneler kan gebeuren?”
Staatssecretaris Dijksma: “Met dat laatste ben ik het zeer eens. Dat is precies de reden waarom ik heb verordonneerd dat alleen gecertificeerde bedrijven nog op deze wijze hun gang kunnen gaan. Daarmee is die professionaliseringsslag die de heer Van Gerven beoogt, ook onderdeel geworden van de voorwaarden waaronder men kan opereren met deze stoffen. Dat is dus ook een manier om het te regelen.”
- Bron: Rapport Algemene Rekenkamer (PDF) & verslag debat 24-06-2014 (PDF)
- Zie ook: VVD over stimuleren mestvergisters: ‘SDE+ is slimme subsidie’
Oplossing: minder vee. Gezondheid eerst!
Deze week weer grote consternatie bij zo’n poepfabriek in Nistelrode. Zelfs de politie mocht opdraven.